به قلم ـ استاد جعفر دیناروند
معنای لغوی:عمید آن را کلمه ای عربی می داند و کسب کردن، حاصل کردن و فراهم آوردن، معنا نموده است.
دهخدا: ورزیدن، کسب کردن، بدست آوردن، حاصل کردن، حاصل کردن چیزی به دست خود.
معین: کسب کردن، بدست آوردن و اندوختن.
تعریف:برای اکتساب(acquisition) دو تعریف ارائه می شود.
الف: آنچه موجود زنده به دست می آورد یا بر خود افزوده است از قبیل افکار، اطلاعات یا راه های تازه پاسخ دادن.
ب: افزایش نیروی پاسخ بعد از اینکه رفتار تقویت می شود.
توضیح:تلاش و کوشش هایی که انسان در طول زندگی خود انجام می دهد به منظور به دست آوردن اهدافی است که به دنبال آن هاست.بدیهی است که به دست آوردن امری ممکن و قابل وصول است. تربیت نیز با اکتساب یا به دست آوردن، رابطه ای تنگاتنگ دارد.تفاوت میان تربیت با سایر تلاش ها در کیفیت و موضوع های کسب شدنی است.با توجه به اینکه بعضی از صفت ها و خصوصیات دارای جنبه ارثی هستند،می توان صفاتی را نیز کسب نمود که جنبه محیطی دارند. شناخت هر یک از این جنبه ها، نخستین قدم برای برنامه ریزی در این محدوده است.تربیت تلاش می کند تا اکتساب را یک فعالیت درون جوش معرفی نماید تا بدین شکل بتواند، فعالان آن را به سمت کوشش های مورد نظر راهنمایی نماید.
متربی نیاز دارد تا داده های موجود را برای خود مهم بشمارد و نوعی از آن ها را که با رشد و ترقی او در ارتباطند، کسب نماید.این کسب شدن، بدون تلاش، امکان پذیر نیست.بر همین اساس، مربی باید بکوشد تا جوهره حرکت را در متربی بیدار نماید تا بداند که موارد مهم باید با عامل فراگیر، جذب شوند.معلم یا مربی تنها راهگشا و راهنماست. پس، اکتساب، واژه ای مهم و تاثیر گذار در پذیرش برنامه ها است.هر چند برنامه ها غنی و پر بار باشند باز نمی توانند کافی در نظر گرفته شوند.زمینه را چیدن، تنها ابتدای کار است،تلاش برای درونی کردن و جذب نمودن، اصل تلاش هایی است که تربیت دان به دنبال آن است. از طرفی، اکتساب، باعث افزایش درک، معلومات، بینش، قدرت تحلیل، تفکر، تعقل، تدبر، کارایی بیشتر تئوری ها، تبدیل علم به عمل، افزایش قدرت سازگاری، شناخت با معنا و در نهایت پر بار شدن ذخیره هایی می گردد که انسان به طور واقعی به آن ها نیازمند است.
از طرف دیگر، اکتساب، پذیرش تمامی داده ها نیست.هنری در گزینش اصول و پایه هاست.ملاک دارد و معیار برایش مهم است.نه متربی باید بدون شناخت نسبت به کسب موارد اقدام نماید و نه مربی اجازه دارد که همه موارد را،زمینه چینی کند.
بنابراین و باید، مفیدها در معرض قرار گیرند، گزینش و درون سازی شوند.مضرها در مقایسه با مفیدها سنجش شوند و در نهایت، اکتسابی که جنبه تعالی می یابد، انجام پذیرد.اکتساب فعالیتی حساب شده است. یعنی، امری کور کورانه نیست که بتوان آن را به هر شکل ممکن، انجام داد.اکتساب دارای معیار و مبانی است.مربی باید آن ها را برای متربی نمایش دهد.امر اکتساب تنها زمانی دارای معناست که کسب کننده با درک و ظرافت آن را انجام دهد. به هر شکل، اکتساب از نظر تربیت، درونی کردن و انباشتن مواردی است که باعث رشد و تعالی می گردد و بدینوسیله، فرد را به سمت تحول و تکامل می کشاند.موارد اکتسابی باید باعث پیشرفت فرد در زمینه های مختلف گردد.اگر چنین نشود، محفوظاتی بی خاصیت خواهند بود.
