به قلم ـ استاد جعفر دیناروند
مطالعه تاربخ جنگ های بزرگ و کوچک، منعکس کننده ابعادی آشکار و پنهان هستند.آشکاری آن ها را می توان در ابعادی مانند تلفات انسانی و به تبع آن، ریان های اقتصادی، جست و جو کرد اما از زاویه پنهان نگری، وضوح مطلب چندان آسان نیست.
عوام در نظرهای خویش،آشکاری را سریع تر از هر بعدی، ادراک و منتقل می کند.اینکه جنگ، وقوع نحسی است، برهم زننده آرامش هاست، از بین بردن دست آوردهاست و در نتیجه، جایگاهی منفی در این تفاسیر دارد که البته غلط هم نیستند اما این ها، نشان دهنده همه زوایا هم نیستند. جنگ، در عمق نگری خود، حقایقی را معرفی می کند که استمرار دهنده ماهیت های متفاوت انسانی است.یعنی، شناختی که پایه و اساس آن را دو رویداد متضاد انسانی «رشد» و «سقوط» تشکیل می دهد.
این، همان موضوعی است که با واژه هایی مانند«جنگ» و «عاشورا» معرفی می شود.دو واژه هایی که با دو ماهیت انسانی سقوط و صعود انسانی، در ارتباطی مستقیم قرار می گیرند. آنجایی که جنگ آغاز می شود، آغازگری آن، با ماهیت توحش گری که همان سقوط «آدمیت» است، معرفی می گردد.زورگویی، قلدری، حریف طلبی، کشتار، ویرانی، تجاوز، محاصره و تحریم، ارضا کننده این توحش است.ترحم در این مسیر، جایگاهی ندارد.
جنگ های چنگیز و اسکندر مقدونی از همین مایه هاست که وقتی از چنگیز می پرسند، آیا در کشتار مردم، گاه دلت به رحم آمد؟ که در جواب گفت، بله، یکبار وقتی نوزادی را در حال گریه یافتم و نیزه را در دهان او گذاشتم، نوزاد شروع به مکیدن کرد، دلم به رحم آمد اما ثابت نماند و در نهایت، نیزه را فرو کردم. مقایسه سقوط و صعود را می توان در همه رویدادها، تصور نمود.گرچه واقعه سال شصت و یک هجری قمری را بعضی«جنگ» می نامند و برای آن، دو واژه «شکست» و «پیروزی» را به کار می برند اما به نظر می رسد که این، یک کوته نگری است.
عاشورا، یک انقلاب انسانی بود که به وضوح، سقوط انسانیت را در یک روز، برای همیشه تاریخ نشان داد.عامل نشان دهنده، سمتی رشد یافته در دامان پیامبر و مدافع در مقابل تهاجم بود.شخصیتی که حاضر به بیعت با ظالم نشد، وسوسه های اقتصادی در وعده های حاکم را نپذیرفت.فریب دادن پست ومقام را نخورد و با کمترین تعداد سپاه در مقابل انبوه لشکر گمراه، ایستادگی کرد.این ماهیت عاشوراست.
گویی امروز هم، عاشوراست.لشکر حق، مدافع است.رهبر در صف اول قرار دارد.خانواده، همراه است.مرگ، پذیرفتنی است و ماندگاری آن برای همیشه تاریخ است گرچه وعده های ظالم همچنان فریبنده باشند.جنگ امروز، عاشورایی دوباره است با این تفاوت که یاران امام، بیشتر و گسترش این باور وسیع تر است.