به قلم ـ استاد جعفر دیناروند
انسان موجودی اجتماعی است.این ویژگی،گرچه نشان دهده نفسانی بودن اوست اما برآوردن کننده نیازهای او نیز هست زیرا متفکری نیازمند است که طی فعالیت های خویش،از جمع گرایی، در این مسیر سود می برد.
او، هرگز در جمع زندگی نمی کند بلکه اندیشمندی است که با جمع همزیستی دارد.همین وضعیت است که او را به کل، گره می زند و از جزگرایی بر حذر می دارد.انسان، متعلق به همه است گرچه در قالب فردیت قرار گیرد.
از نگاهی دیگر، او فعال و دائم در حال رفع نواقص و کاستی های موجود است.این وضعیت، نشان دهنده درک عمیق او از فضای موجود و برداشت خردمندانه وی از کاستی های وجودی است.
این یعنی، انسان،همیشه نیازمند است و می بایست، برای رفع نیازهای خود تلاش کند.بی تفاوت نشستن و خود را به امواج حوادث سپردن، نتیجه ای جز نابودی و از بین رفتن نخواهد داشت.
از طرفی دیگر، جمع را با انسان ها می سازد و نیارها را در آن جستجو می کند.درک وجودی آن هاست که او را به سمت رفع، رهنمود می کند و کوشش ها را رقم می زند.او جامعه را بدهکار،تلقی می کند و خود را طلبکار، می داند.
از این نظر، تلاش ها را صورت می دهد و «مطالبه»گر نامیده می شود.این، خاصیت اندیشمندی اوست که حرکت آفرین شود و در همین جهت، خواسته های خود را ارائه نماید.این ارائه، هرگز تک موضوعی نیست زیرا انسان، تک بعدی تلقی نمی شود.
پس، موضوع ها مداخله گر می شوند و افکار را به سمت خویش می کشانند.شدت و ضعف این کشش هاست که طلب ها، متفاوت می شوند و تفاوت ها،تناقض ها و حتی تضادها،آشکار می گردند.
مشکل اصلی، از همین نقطه آغاز می شود زیرا نیازها، متنوعند، موضوع ها، مختلفند، انسان ها، یکی نیستند و اصل تفاوت های فردی، مسلط بر باورهای علمی می گردد.این وضعیت، راه را برای گزینش، هموار می کند.انسان،انتخابگر می شود.
غفلت از تفاوت در نگرش ها، دوری از اصول علمی، فاصله گرفتن از خردورزی، تمایل به هیجان ها، فراموشی خود مسئولی، خودخواهی و قهرمان سازی، سببی در تغییر جهت جمع گرایی به فردیت می گردد.
ریشه یابی در مطالبه گری، در کنار فهم عمیق از واژه«مطالبه», تغییر نگاه فردی به جمعی، باور بر نگرش علمی، اولویت بندی در موضوع ها، توجه به سلسله مراتب نیازها و در نتیجه، جدا شدن از خود پرستی و خویش تعریفی، پایه هایی استوار برای رشد و تعالی جامعه خواهند بود.
بنابراین،قدم اول،درک معنایی مطالبه است.بدون آن،رویدادهایی اتفاق می افتند که در اصطلاح«مقابله» گویند.این یعنی، ساختن گودال هایی مصنوعی، در مسیر توسعه و ترقی جامعه ای که مطالبه گر، ساخته است.
واژه مطالبه را باید عمیق دریافت.این، به ویژه در شناخت مترادف ها،حیاتی است زیرا ادعا، بازجست، بازخواست، تقاضا، طلب، جستن، خواستن، طلب کردن، بازجستن،نیز کاربرد دارند و در ضمن، برابر پارسی آن: دادخواست، درخواست و هم خواهی است.
جامعه امروز ما،گرفتار همین مقابله هاست.همان وضعیتی که مطالبه نامیده می شود اما در اصل، موضوع، نکته دیگری است.
این، نشان می دهد که در فضای مطالبه گری، درک عمیق معنایی فراموش شده است.شاید واژه هم خواهی، روشن ترین باشد.
این بدان معناست که موضوع های همگانی به جای شخص خواهی، خواست ریشه ای به جای سطحی، درخواست اصولی به جای فروعی، جستن خردمندانه به جای احساسی، تقاضای تحولگرایانه به جای سنتی و در نهایت، جامعه پیشرفتگرا را به جای واپسگرا خواستن، از روشن ترین نشانه های مطالبه گری است.
در کنار و در ضدیت با آن و البته با عنوان مطالبه گری، در همیشه تاریخ، رویدادهای مقابله گرا نیز رواج داشته و همچنان دارند.
کسانی مطالبه گر شدند که حتی الفبای آن را درک ننمودند.آن ها سدهایی پوشالی در «مقابله» با مطالبه گری ساختند.آن ها پهلوان پنبه اند.
