به قلم ـ استاد جعفر دیناروند
این کلمه در زبان عربی مصدر است از کلمه ی یونانی (فیلوسوفیا).
فیلو به معنی «دوستداری» و «سوفیا» به معنی دانش است. پس کلمه فلسفه در لغت به معنی دوستداری دانش بوده است.بر این اساس، کسانی که دوستدار علم و دانش بودند را فیلسوف می خواندند .
موضوع علم فلسفه اولی، هستی است که به جهان از منظر وجودی واحد و پیوسته مینگرد. فلسفه ی اولی از این جهت که عامترین و کاملترین موضوع را دارد از علوم دیگر جامعتر است و بهدلیل بهرهگیری از روش استدلال و برهان از علوم دیگر یقینیتر میباشد.
در علم فلسفه به پرسشهای کلی مربوط به عقل، مبدأ پیدایش دنیا، نظام خلقت، ماهیتها، وجود، دانش، ارزش ها، ذهن و زبان پاسخ داده میشود. چنین سؤالاتی اغلب بهعنوان مشکلاتی مطرح میشوندکه باید مورد مطالعه قرار گیرند یا حل شوند.در واقع این روش حل مسئله است.
هرچند قبل از سقراط متفکرانی دیگر وجود داشتهاند اما واژه ی فلسفه نخستین بار توسط سقراط مورد استفاده قرار گرفت. در زمان او عدهای که خود را سوفیست مینامیدند، ادراک انسان را ملاک حقیقت و واقعیت میدانستند و مغالطه به کار میبردند. سقراط برای امتناع از همردیف شدن با سوفیستها،نام (فیلوسوفوس) به معنای فیلسوف امروزی را برای خود برگزید که بعدها کمکم فلسفه به معنای علم به کار رفت و سفسطه بر مغالطهکاری و انحراف اذهان گفته شد.

از نظر تاریخی، فلسفه همه ی دانش را در بر میگرفت. از زمان فیلسوف ارسطو تا قرن نوزدهم،فلسفه طبیعی، نجوم، پزشکی و فیزیک را هم دربر گرفت. در قرن نوزدهم، رشد دانشگاه های تحقیقی مدرن، فلسفه دانشگاهی و سایر رشتهها را به سمت حرفهایسازی و تخصص در فلسفه معاصر سوق داد. از آن زمان، حوزههای مختلف تحقیق که بهطور سنتی بخشی از فلسفه بودند، مانند روانشناسی، جامعه شناسی، زبان شناسی و اقتصاد، به رشتههای دانشگاهی جداگانهای تبدیل میشوند. امروزه، زیرشاخههای اصلی فلسفه دانشگاهی شامل متافیزیک است که مربوط به ماهیت اساسی هستی و واقعیت است. معرفت شناسی، که ماهیت دانشو باور را بررسی میکند؛ فلسفه اخلاق، که مربوط به ارزش اخلاقی است؛ و منطق، که قواعد استنتاج را مطالعه میکند که به فرد اجازه میدهد از مقدمات واقعی نتیجه گیری کند
یکی از مهم ترین موضوع های فلسفه، تربیت است که در علم فلسفه تربیت مورد بررسی قرار می گیرد.هر نظام آموزشی،دارای فلسفه ای خاص است که به مکتب های فلسفی معروفند.مکاتبی مانند:«ایده آلیسم،رئالیسم،پراگماتیسم،تحلیلی، اگزیستانسیالیسم و نچرالیسم» از آن جمله است.علم فلسفه،بدون شک،علم پایه است و در واقع مادر همه علوم نامیده می شود.