به قلم ـ استاد جعفر دیناروند
معنای لغوی:معین برای آن معانی افتادن، کمی و نقصان را ذکر کرده است.عمید، افتادن، کم و کاست و کاهش را معنا نموده است.دهخدا، افتادن، میان داری یعنی در کشتی دو کس را از هم جدا کردن و افتادن معنا نموده است.
تعریف:افت(entropy) هر گونه نقصان یا کاهش در نتایج یا عملکردها در روند کوششی، کاهش یا کاستن از نتایج یک عمل ، عدم دستیابی به نتایج مورد نظر با توجه به عملکردها را گویند.در فیزیک کاهش یا نقصان انرژی است.
توضیح: گرچه افت در شکل اولیه خود اصطلاحی اقتصادی بوده و بیشتر برای محاسبه ضرر و زیان ها در نظر گرفته شده است ولی باید آن را واژه ای مهم در تربیت در نظر گرفت.تربیت روندی است که به هیچ عنوان سکون را نمی پذیرد.بدیهی است که روند ها دارای افتند و به شکل های مختلفی به وجود می آیند.
در تربیت، بدترین افت زمانی است که نتایج بررسی می شوند.اگر خواسته تربیت، کاهش یا به دست نیایند"افت حقیقی" محسوب می شوند.شاید به همین دلیل است که در جریان فعالیت های تربیتی، ارزشیابی ها امری لازم محسوب می شوند.
افت در تربیت به معنای نرسیدن به اهداف و یا کم رسیدن به آن هاست.عدم موفقیت در بارور کردن استعدادها برای آن، افت محسوب می گردد.عدم تلاش فرد برای ایجاد تغییر درونی و زمینه سازی برای رشد و تعالی نیز افت به حساب می آید. با این توضیح متوجه می شویم که افت در تربیت دارای ابعاد متفاوت و مختلفی است.از عملکردهای فردی تا کوشش های تربیت دان در نوسان است.هر نوع کاهشی که در این روند روی دهد نشان دهنده اشتباهاتی است که در ابعاد مختلف صورت می گیرد. به طور مثال، افت تحصیلی یکی از انواعی است که در کسب معلومات مورد انتظار روی می دهد و یا افت رفتاری همان عدم اجرای انتظاراتی است که بعد از اجرای برنامه ها، از افراد می رود.رفتارهایی که با شرایط سنی فرد ناسازگار است برای تربیت، افت محسوب می شود.
افت را باید مسئله ای جدی تلقی نمود.نوعی شکست محسوب می شود و در عین حال، نوعی هشدار در اشتباه کاری به حساب می آید.باید سطوح مورد انتظار را ملاک افت در نظر گرفت و به طور مستمر محاسبه نمود. اصلی ترین ملاک افت، هدف اصلی تربیت است.رشد، تعالی و تکامل از اصلی ترین اهداف تربیت محسوب می شوند.اگر با تحصیل و کسب مدرک، فرد به سمت ارتقا انسانیت و بازگشت به آدمیت دست به حرکت زند، این برای تربیت، موفقیت و در غیر این صورت، عدم توفیق که در واقع افت، به حساب می آید.افت عارضه ای منفی برای روند تربیت است. تربیت دانان باید در طول فعالت های خود، ارزش سنجی را به اجرا در آورند تا بدین وسیله بتوانند، میزان افت را در نظر گیرند و بدین شکل، ضمن شناخت آن، در جهت کاهش و رفع مسائل،،کوشا باشند.افت، در درون روند، رسوخ می کند.تربیت باید مواظب همیشگی آن باشد.
